|
|
|
Mısır Sanatı |
|
|
 |
 |
Okunma |
|
9198 |
Nil nehrinin suladığı verimli topraklarda ilk maden olarak bakır bulunmuştur.
Nehrin
sularını kanallarla toplayan, toprağı eken ve hayvan besleyen bu
çiftçilerin küçük köyleri de nehir kıyısında kurulmuştur. Kilden kap
kaçak yapıyorlar, bunları kırmızı ve siyah renge boyuyorlar ve fırında
pişiriyorlardı. Krem ve kokuları koydukları kapları, tarakları,
kaşıkları kemik ya da fildişinden, ince ve zarif bir şekilde
yapabiliyorlardı. Sert taşlardan yaptıkları gerdanlık ve küpeleri
takıyorlardı. Bunlar bakırı ilk kez gerdanlık yapmakta kullandılar.
Bakırı önce ince levha haline getirinceye kadar taş bir tokmakla
dövüyorlar sonra bunlardan çeşitli eşyalar yapıyorlardı.
İ.Ö.4000
yıllarında ise köyler büyümüş tarım gelişmiştir. Canlı renklerde
boyanan vazolar, küpler, tabaklar evlerin baş süsünü teşkil ediyordu.
Sürülerin çoğalması, ailenin sağlığının gibi nedenlerle yumuşak
taşlardan heykeller de yapıyorlardı. Toprak ve güneş tanrısına
inanıyorlardı.
İ.Ö. 3900 yıllarında bakır daha çok kullanılmaya
başlanmış, seramikler gittikçe geliştirilmiş ve çoğuna hayvan şekli
verilmiştir. Mezarlar ise renkli resimlerle dolu odacıklardır.
Duvarları süsleyen bu resimler kara ve su avcılığını, ziyafet
sahnelerini canlandırmaktadır. Resimlerde bütün bir hayat
anlatılmaktadır. Bir sürü uşaklar ona yemekler taşımakta, saçları
taranmakta, elbiseleri giydirilmekte, dostları ile av partilerinde
gösterilmektedir, ölünün etrafını çeviren bu hayallerle eskisi gibi
hayatın zevklerini tatmakta devam edeceğine ve resmin büyülü kudreti
sayesinde ölümün korkulacak bir şey olmasının önüne geçtiklerine
inanıyorlardı.
4000-3500 yılları arasında Mısır halkı sadece ölümü
düşünmemiş, kendi hayatına da düzen vermiştir. Böylece Nil boyundaki
dağınık köyler aralarında birleşerek biri güneyde öbürü kuzeyde, yani
birisi aşağı Mısır diğeri yukarı Mısır olmak üzere iki krallık
kurmuşlardır. Bu krallıklarda kralın gücü sadece maddi kuvvetlerden
ileri gelmemekte, aynı zamanda Tanrıyı da dünya yüzünde temsil
etmesinden çıkmaktadır. Bunlar Mısır halkının iyiliği için insan
şekline girmiş üstün varlıklar olup öldükten sonra gökyüzündeki öteki
ilahlar arasına döneceklerdi. Mısır krallarının her ikisine de firavun
(Büyük evde, sarayda oturanlar) denilmiştir. Aşağı Mısır kralı başında
beyaz yüksek bir taç taşımakta, Yukarı Mısır kralı ise kırmızı taç
taşımaktadır
I.
ö. 3500 yıllarında Aşağı ve Yukarı Mısır krallıkları MENES isminde bir
tek firavunun yönetimi altında birleşerek tek bir krallık meydana
getirdiler. İşte bu andan itibaren Mısır 'in gerçek tarihi ve uygarlığı
başlamış oluyordu. Artık firavun başında kırmızı ve beyaz renkli taç
taşıyordu. "Eski imparatorluk" denilen bu devir 1000 yıldan fazla bir
süre devam etti. Başkent Menfis ' tir. Sanat merkezleri Tinis ve
Menfis' tir. Bu dönemde görülen yapı tipleri ve mimari unsurlar
mastaba, piramit, güneş tapınağı, sfenks, paye, proto-dorik sütun ve
plastrelerdir.
ESKİ KRALLIK DEVRİ MISIR MEZAR MİMARİSİNİN GELİŞİMİ
Hangi
koşullar altında ve hangi düzeyde yaşarsa yaşasın Mısırlı her insanın
sağlığında bir mezar hazırlaması onun baş işi ve dileği olmuştur. Mısır
büyük mezar mimarisinin neden ve niçin başladığı tartışma konusudur.
Kimi sanat tarihçiler bu büyük mezarların firavunun gücünü
gösterdiğini, kimi devletin saygınlığını belirttiğini, kimi de
firavunun tanrısal özelliğiyle anıtsal büyüklükte yapıldıklarını
savunurlar. Bazı sanat tarihçiler de bu açıklamaları yeterli bulmayıp
piramitlerin tarih öncesi mezar tepelerinin görevini üstlendiklerini
iddia ederler.
Piramitler hangi düşünceyle yapılmış olursa olsun,
sağlam formları ile ölümsüzlüğün sembolüdürler, ölü piramidin içinde
kalır ve rahatsız edilmek istemez. Bunu mezar odasının dışarı çıkışı
kolay olmayan bir yere çıkışından anlıyoruz. Böylece içine girilemeyen
gizemli yapay bir dağ ortaya çıkıyordu.
Piramitlere kadar Mısır mezar mimarisinin geçirdiği aşamaları şu şekilde açıklayabiliriz.
1.
Piramitler bugünkü gördüğümüz şekilde ortaya çıkmamıştır. Ölü bir yere
gömülür, üzerine toprak yığılarak bir tümsek oluşturulurdu. Bu
tümsekler kişinin önemine göre küçük veya büyük olurdu.
2. Bu
topraktan mezar tepeleri daha sonraları ker***ten veya taştan yapılmaya
başlandı. Bu ker*** mezarlara mastaba denir. Mastabalar yan duvarları
eğimli kare prizmaya benzer iki ölümden oluşur. 1.Bölüm toprak altı
olup, burada ölünün lahdi yer alır. Toprak üstündeki ikinci bölümde ise
ölünün eşyaları ile heykelinin saklandığı bir odadır. Mastabaların ilk
örneklerine Gize 'de rastlıyoruz. Buradaki mastabalar bir cadde
üzerinde sıralanmış durumdadır. Gize 'ye bu nedenle planlı bir şekilde
yapılmış ölüler kenti diyebiliriz. Mastabalar soylular için yapılmış
mezarlardır.
3. İlk Piramitler mastabaların üst üste oturtulmasıvla
gerçekleşmiştir. Bunların ilk örneği 1. sülaleden Nebeetka'nın
mezarıdır. Ölü yeraltındadır. Üst yapının üç cephesi basamaklı olup
dördüncü cephesi dikeydir. Bu mastaba piramit ünlü Diyozer pramidinin
proto-tipi olmuştur. Bu tip piramitleri dışarıdan tek ve çift bir çevre
duvarı kuşatmakta idi. Kral Diyozer 'in Sakara 'da ki beş basamaklı
piramidi çevresindeki yapılarla büyük bir mimari bütün oluşturuyordu.
Bir dağ etkisi bırakan basamaklı piramidin yanında ilk kez bir mezar
tapınağı ile karşılaşılıyor. Bu tapınağın içinde firavunun bir heykeli
olup duvarda açılan iki delikten içeri bakılır. Bu delik aracılığı,
statünün dış dünyaya etki yapması değil, dışarıyla ilişkinin
kesilmemesi düşünülmüştür. Piramidi çevreleyen avlunun cinde iki
mastaba daha bulunmaktadır. Kalker taşlarından yapılan piramidin
basamakları ikişer m. küçülerek yükselmektedir. Kapladığı alan 107-120
m. ölçülerindedir. 3. sülaleye ait olan piramitte papirüs demet
sütunlarının kullanıldığı görülür.
Kültür ve Uygarlık
Kültür en geniş tanımı ile insan-insan ve insan-doğa ilişkilerinin toplamıdır. Kültürler
bilim,
sanat ve felsefeyle inceden inceye işlenerek rafine edilirler ve ortaya
yüksek yaşam biçimleri olan uygarlıklar çıkar. Uygarlık ise bilinçli
bir üretim olarak kültürün içinden doğar ve dönüp kültüre katılır.
|
 Rastgele
Son Eklenenler
|
|
Heykel & Arkeoloji
Müze Çeşitleri
Lykia Sanatı
Antik Bilezikler
Mısır Sanatı
|
Arkaik Dönem Heykel Traşçılığı
Kırmızı Figürlü Vazolar
Siyah Figürlü Vazolar
Geometrik Vazolar
Arkaik Dönem Seramiği
|
|
