Sivil Mimari ve Konutlar

			Okunma
			1833

Sivil mimari ve konutlar.
Gotik dönemde pek çok şato inşa edilmiş, savaş sanatının gelişmesine bağlı olarak bunlar da zaman içinde değişmiş ve gelişmiştir.

Manastır ve hastane yapıları
Manastır kiliseleri dışında kalan manastır yapıları her ne kadar dinsel dünyaya ait olsalar da, işlevleri bakımından bunlar sivil mimarlığa daha yakındır. Citeaux rahiplerinin manastır kiliseleri XII. yy’ın ortasından itibaren en karakteristik örnekleri sunar. Özellikl Fontenay Manastır Kilisesi’nde (Cbte-d’Or) rahipler meclisi salonu ve keşişler odası, bir dizi sütunla birbirinden ayrılan iki sahna bölünmüş tür. İzleyen yüzyılda genel yapı değişme miş, ama Pierre de Montreuil’e atfedilen Paris Saint-Martin-des Champs yemekhanesinde olduğu gibi mimarlık zarifleşmiştir.

Yine de en dikkate değer uygulama, 1203-1228 arasında Mont-Saint-Michel’in kuzey yamacına yapılmış olan, çok katlı, tonozlu, granit yapıdır. Manastırların bezemesi de kiliselerinkine paralel olarak gelişmiş ve iç avluya bakan pencereler, camları olmadığı halde, tıpkı kiliselerin pencereleri gibi kayıtlı olarak yapılmıştır.

Hastane mimarlığı da, özellikle hasta koğuşlarında yeni teknikleri hızla benimsemiştir. Angers’deki Saint-Jean Hastanesi (1170- 1180), şişkin tonozları taşıyan ince sütunlarla ayrılmış birçok sahna bölünmüştür. Daha sonraları, Tonnerre (XIII. yy sonu) ve Beaune (1443’te kurulmuştur) hastanelerinde bu bölümlemeden vazgeçilmiş ve salonların ahşap kaplamalı, büyük beşik tonozlar la örtülmesi tercih edilmiştin

Özel konutlar ve sivil yapılar

XIII. yy. başlarında) bugüne kadar korunmuş az sayıdaki özel evler (Gluny, Saint-Giles-du Gard) roman estetiğine sadık kalmıştır. Tek tük görülen tonozlu salonlar bir yana bırakılırsa, taşıyıcı yapı ahşaptır. XIII. ve XIV. yy’ların sivil mimarlığı, daha çok sayıda örnek bulunması nedeniyle daha iyi tanınmaktadır. Bu, Garcassonne’un aşağı kenti (1247) ve özellikle de Aziz Louis tarafından 1241’e doğru inşa ettirilen Aigues-Mortes gibi «yeni kentler»in kurulduğu dönemdin Gordes’da veya Provins’de evler, kırık kemerli pencere dizileri ve sivri kemerli çapraz tonoz örtülü mahzenleriyle günümüze ulaşmıştır. Ayrıca, personelin oturduğu hizmet yapılarının gelişmesi büyük kamu yapılarının inşaasına yol açmıştır: Italya’da Siena Belediye Sarayı (1289-1309), Belçika’da Brugge Belediye Sarayı ve büyük hali ve Ypres Belediye Sarayı (1304-1380, 1915’te yıkılmıştır).

Askeri mimarlık XIII.yy’dan önce gotik estetiği ve tekniklerini benimsememiş, bunların kullanımı yalnız mahzenlerin ve kimi salonların tonoz örtüleri ve kirık kemerli pencereleriyle sınırlı kalmıştır. Mimari yapının esasını belirleyen, gotik sanatla doğru dan bağlantılı olmayan savunma gerekleridir. Çok erken bir tarihte dizi kolonlu, tonozlu salonları benimsemiş olan piskoposluk saraylarının (Meaux, 1150’ye doğru; Sens, 1240’a doğru) özel durumu bir yana bırakılırsa, bu türün kentlerdeki en dikkate değer uygulamaları XIV. yy’dan kalmadır. En güzel örnek Avignon’da ki Papalık Sarayı’dır. Burada eski bölüm (1335-1342) yine bir ka le gibi ele alınmış, yeni saraysa (1342-1360) aydınlık ve geniş, tonozlu salonianyla görkemli bir konak gibi tasarlanmıştır

Alevli üslup Avrupa sivil sanatında iyi temsil edilmektedir. Taş yapılar dışında pek çok hımış ev, gotik dekorları ahşaba uyarlamış ve cephelerdeki heykelsi süslemeler çoğalmıştır. Ancak elbette bu üslup en çok şatolarda ve zengin konutlarda kendini göstermektedir: Bourges’da Jacques-Gnıur Konağı (1448-1453), Ghkteaudun’de Dunois Şatosu (1460-1511), Paris’te Cluny Konağı. XV. yy’da birçok kamu yapısı da gerçekleştirilmiştir: Louvain Belediye Sarayı (1448-1463), Rouen Adalet Sarayı (1499), Venedik’te Ga’ d’Oro (1430’a doğru) ve deniz cephesi 1404’te, Piazzetta’ya bakan cephesi yüzyılın ilk yarısında tamamlanmış olan Dükalık Sarayı.

Son yıllarda yapılan bina arkeolojisi çalışmaları, özel konutların iç dekorunu yeniden oluşturmaya olanak vermektedir. XIII. yy’da geometrik bezemeler ve kesme taş taklidi duvar örgüsüyle bitlikte birkaç bitkisel öğe tercih edilmiş görünmektedir. Dindışı ikonografi, XIV. ve XV. yy’larda yalnız senyör konutlarında gelişmiştir. Avignon’daki Papalık Sarayı’nda kuşların yeraldığı natüralist bir manzara özel dairelerin duvarlarını süslemektedir. XV. yy’dan kalmış kimi örnekler, kahramanlık destanlarından alınmış öykülerin varlığını da doğrulamaktadır (Puy-de Dkme’daki Saint-Floret Şatosu’nda Tristan ve Iseut). Bu dönemde şatolarda resimlerin yerini çoğu kez duvar halıları almış ve bu halılarda genellikle senyörlük yaşamından sahneler canlandırılmıştır. Aristokratik yaşama tanıklık eden bu örneklerin yanı sıra, resimli dindışı elyazmaları, şövalyelik romanları, tarihi eserler (Graudes Ckroniques de Prance) ve antik dönemin edebi eserlerinin kopyaları gerçekleştirilmiştir.  

Kaynak